Ferpècle: een vallei met een lange geschiedenis
Een oorsprong vóór het ijs
De geschiedenis van Ferpècle begint lang vóór de huidige gletsjers. De ondergrond behoort tot het Dent Blanche-dekblad: gesteenten afkomstig van de vroegere Adriatische continentale rand, die tijdens de vorming van de Alpen werden verplaatst. Vervolgens hebben gletsjers het landschap verder uitgesleten. Gepolijste rotsen en morenes bewaren de sporen van dat ijs.
Bomen uit een ver verleden
Bijzonder zijn de oude resten van lariksen en alpendennen die bij de Mont Miné-gletsjer zijn gevonden. Onderzoekers dateerden hun jaarringen tussen ongeveer 7000 en 6200 vóór Christus. Ze wijzen op een langdurige periode waarin bomen konden groeien in een deel van het dal dat later door ijs werd bedekt. Rond 6200 vóór Christus breidde de gletsjer zich opnieuw uit. Deze vondsten maken Ferpècle tot een waardevolle plek voor onderzoek naar vroegere klimaat- en landschapsveranderingen.
Twee gletsjers, één geschiedenis
Ook de recentere gletsjergeschiedenis is zichtbaar. Tijdens de Kleine IJstijd vormden de gletsjers van Ferpècle en Mont Miné één gezamenlijke tong, die tot nabij het gehucht Salay reikte. Pas halverwege de twintigste eeuw raakten hun uiteinden gescheiden. Bij Mont Miné rijst een zijmorene plaatselijk bijna 180 meter boven de smeltwatervlakte uit: een indrukwekkend spoor van vroegere ijsstanden.
Een landschap met menselijke sporen
De vallei draagt eveneens sporen van menselijke geschiedenis. Via de Col d’Hérens bestond een oude bergverbinding met het gebied rond Zermatt. In de twintigste eeuw kwam daar waterkracht bij: het opvangbekken van Ferpècle werd tussen 1962 en 1964 gebouwd voor het Grande Dixence-systeem. De alluviale zone van Ferpècle, met haar pioniervegetatie, is tegenwoordig beschermd als gebied van nationaal belang.
Voor vroege menselijke bewoning blijft voorzichtigheid nodig. In de ruimere gemeente Evolène zijn prehistorische schuilplaatsen bekend; daarmee is nog geen permanente bewoning van de Ferpèclevallei aangetoond. Ook de vaak herhaalde claim over een Romeinse route is onvoldoende zeker om hier zonder voorbehoud op te nemen. hls-dhs-dss.ch
Bronnen bij deze geschiedenis
- Dent Blanche-dekblad: oorsprong aan de Adriatische continentale rand
- Nicolussi & Schlüchter (2012): boomresten en de gletsjeruitbreiding rond 6200 vóór Christus
- Nicolussi et al. (2022): Kleine IJstijd, gezamenlijke gletsjertong en morenes
- Schweizer Alpen-Club: de oude bergverbinding via de Col d’Hérens
- Grande Dixence: Ferpècle en de bouw van het opvangbekken in 1962–1964
- Kanton Wallis: beschermde alluviale zones in het bovenste Val d’Hérens
- Historisch Lexicon van Zwitserland: prehistorische sporen in de gemeente Evolène
- Vallesia (2014), p. 480–481: historische bronnen en onzekerheden rond de Col d’Hérens